أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

513

قانون ( فارسى )

و هرگاه به استخوان برخورد ميل از آن نلغزيد بلكه تا اندازه‌اى هم به استخوان چسبيد و تو گويى بر چيزى ناثابت فرود آمده است ، اينها همه نشان از فاسد شدن استخوان زير آن گوشت دارند . شايد از برخورد ميل معاينه با استخوان مثل اين باشد كه استخوان دارد از هم مىپاشد ، يا ميل بر استخوانى عفونى شده وارد شده باشد ، و حتى ممكن است از برخورد با ميل معاينه صداى خش‌خشى هم به گوش برسد و استخوان در زير ميل نرم احساس شود . اگر فاسد شدن استخوان در مرحله نخستين باشد ، وسيلهء ميل نمىتوان آن را تشخيص داد ؛ امّا اگر گوشت بالايى را با انگشت بكوبى ليز خوردن زياد ميل خبر از فاسد شدن استخوان دارد . مثلا وقتى كه ميل فرو شده در گوشت و به استخوان رسيده به اين طرف و آن طرف ليز خورد ، دليل بر آن است كه پوشش نازك استخوان از استخوان جدا شده است ، كه اين علامت شروع فاسد شدن استخوان است . اگر گوشت بالاى استخوان فاسد شد و استخوان شروع به فاسد شدن كرد ، هرگاه گوشت را كنار بزنى و استخوان را لخت ببينى ، مىبينى كه رنگ استخوان تغيير يافته است . بارها رخ مىدهد كه قبل از فاسد شدن استخوان ، گوشت بالاى استخوان ورم مىكند و بعد از ورم كردن مىميرد و بعدا فساد به استخوان مىرسد . علاج استخوان فاسد هرگاه استخوان فاسد شد ، علاجش حك كردن ، از كار انداختن و يا بريدن و اره كردن است . خواه فساد استخوان به ناصور تبديل شده باشد يا ناصور نشده باشد ، حتما بايد استخوان را حك كنى و قسمت فاسد شده را بتراشى . يا قسمت فاسد شده را داغ بگذارى كه بخش بالايى استخوان فاسد شده بيفتد و قسم صحيح و سالم بماند . ممكن است بدون داغ‌گذارى و به وسيلهء داروها نيز پوستهء فاسد شدهء بالائى استخوان بيفتد ؛ كه در علاج استخوان فاسد شده در سر و غيره اين امكان موجود است . اينك يكى از داروهاى تركيبى كه در علاج استخوان فاسد و بركندن قسمت فاسدشدهء بالائى استخوان داروى آزمون شده‌اى است . نسخه : زراوند ، زنبق ، مر ، الوا ، پرزه‌هاى ساق گياه جواشير ، سوختهء سنگ پا ، سونش مس و پوست درخت صنوبر در اجزاء برابر . همه را درهم مخلوط كنند و در علاج استخوان فاسد شده به كار برند . داروى عجيبى است پوستهء فاسدشدهء استخوان را مىكند و مىاندازد و گوشت سالم را بر استخوان مىروياند . اگر فاسدشدگى از پوستهء استخوان فروتر رفته است ، ناگزير بايد استخوان را كنده‌كارى كرد تا هرچه كه فاسد شده است ، بيرون داده شود .